Risico's van indexfondsen: wat kan er misgaan?

Een indexfonds kan in waarde dalen doordat de hele markt daalt — spreiding over honderden bedrijven beschermt daar niet tegen. Ook kun je gedwongen zijn te verkopen op een slecht moment. En in paniek verkopen tijdens een koersdaling zet een tijdelijk verlies om in een blijvend verlies. Hieronder lees je alle risico's op een rij, en hoe je ze kleiner maakt.

Nieuw bij indexfondsen? Lees eerst wat een indexfonds is.

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Beleggen brengt risico's met zich mee; je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

1. Je kunt geld verliezen

De waarde van een indexfonds gaat omhoog en omlaag. Dat noemen we koersschommelingen. In een slecht jaar kan je inleg flink dalen. Niemand kan je beloven dat je geld groeit.

Belegd geld is dus geen spaargeld. Je krijgt geen vaste opbrengst en geen garantie. Daarom geldt een simpele regel: beleg alleen geld dat je voorlopig niet nodig hebt.

2. De hele markt kan dalen

Een indexfonds spreidt je geld over heel veel bedrijven. Gaat één bedrijf failliet, dan voel je dat nauwelijks. Dat is een groot voordeel.

Maar spreiden over veel bedrijven beschermt niet tegen alles. Soms daalt de hele markt tegelijk, bijvoorbeeld bij een crisis. Dan zakt ook een goed gespreid indexfonds in waarde. Dit risico kun je niet wegnemen.

3. Het verkeerde moment om te verkopen

Stel, je hebt het geld plots nodig tijdens een dip. Dan moet je verkopen terwijl de koers laag staat. Zo zet je een tijdelijk verlies om in een echt verlies.

Daarom past beleggen alleen bij geld dat je jaren kunt missen. Heb je het geld binnenkort nodig? Dan is sparen vaak verstandiger. We leggen dat verschil uit in beleggen of sparen.

4. Paniek is je grootste vijand

Als de koersen dalen, voelt dat oncomfortabel. Veel beginners verkopen dan in paniek. Juist op dat moment leg je je verlies vast.

Wie rustig blijft zitten, geeft de waarde de kans om te herstellen. Een dip hoort bij beleggen. Een vooraf bedacht plan helpt je om kalm te blijven.

5. Andere risico's om te kennen

Naast de risico's hierboven spelen er nog een paar, afhankelijk van het fonds dat je kiest:

• Concentratierisico: een "brede" index kan alsnog zwaar leunen op een handjevol grote bedrijven of één regio, bijvoorbeeld Amerikaanse techbedrijven.
• Valutarisico: belegt het fonds in dollars of andere valuta, dan beïnvloedt de wisselkoers je rendement in euro's.
• Inflatierisico: je rendement moet de inflatie bijhouden, anders daalt je koopkracht ondanks een hoger bedrag.
• Tracking- en aanbiederrisico: een fonds volgt de index nooit exact, en er is een klein risico rond de fondsaanbieder en de bewaring van de stukken. Kies daarom een fonds van een aanbieder die onder toezicht staat.

Hoe maak je deze risico's kleiner?

Je kunt risico nooit helemaal wegnemen. Wel kun je het kleiner maken met een paar gewoontes:

Beleg voor de lange termijn

Over een lange periode zijn dips makkelijker uit te zitten. Denk aan tien jaar of meer. Hoe langer je belegt, hoe meer tijd de markt heeft om te herstellen.

Leg gespreid in de tijd in

Stort niet alles in één keer. Leg liever elke maand een vast bedrag in. Zo koop je soms duur en soms goedkoop, en middel je de prijs uit.

Beleg alleen geld dat je kunt missen

Houd altijd een spaarpotje voor onverwachte kosten. Het Nibud adviseert eerst een buffer op te bouwen. Pas daarna beleg je het geld dat overblijft.

Let op verborgen risico's en kosten

Niet elk indexfonds is even goedkoop. Hoge jaarlijkse kosten knabbelen aan je opbrengst. Vergelijk daarom altijd de kosten voordat je kiest.

Pas ook op voor partijen die snelle winst beloven. Een betrouwbare aanbieder staat onder toezicht. Je controleert dat eenvoudig via de AFM, de Nederlandse toezichthouder.

Zijn indexfondsen dan gevaarlijk?

Nee, niet gevaarlijker dan andere manieren van beleggen. Sterker nog: door de brede spreiding horen ze bij de rustigere keuzes. De risico's zijn vooral belangrijk om te begrijpen, niet om bang van te worden.

Wie de risico's kent, neemt betere beslissingen. En wie rustig en gespreid belegt, neemt beslissingen met een koel hoofd.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de belangrijkste risico's van een indexfonds?

Kort samengevat: een dalende markt, gedwongen verkoop op een slecht moment en paniekverkoop. De secties hierboven leggen elk risico uit, en hoe je het kleiner maakt.

Kan ik mijn hele inleg verliezen met een indexfonds?

Dat is zeer onwaarschijnlijk bij een breed indexfonds. De waarde kan flink en langdurig dalen, maar je hele inleg verliezen zou betekenen dat vrijwel alle bedrijven in de index tegelijk waardeloos worden. Een klein restrisico zit in de fondsstructuur en de aanbieder zelf; kies daarom een fonds van een aanbieder die onder toezicht staat.

Hoe verklein ik het risico van beleggen in een indexfonds?

Beleg voor de lange termijn, leg gespreid in de tijd in met een vast maandelijks bedrag, en beleg alleen geld dat je kunt missen. Lees meer in Hoeveel per maand beleggen?

Zijn indexfondsen veiliger dan losse aandelen?

Over het algemeen wel: een indexfonds spreidt automatisch over honderden bedrijven, terwijl je bij een los aandeel volledig afhankelijk bent van dat ene bedrijf. Maar veiliger betekent niet risicovrij — als de hele markt daalt, daalt je indexfonds mee.

Wat moet ik doen als de koers van mijn indexfonds daalt?

Voor wie belegt met geld dat lang kan blijven staan, is rustig blijven zitten vaak verstandiger dan verkopen in een dip — dan zet je een tijdelijk verlies om in een blijvend verlies. Heb je het geld juist snel nodig, dan kan verkopen wél nodig zijn. Wat past, hangt af van je situatie en je vooraf bedachte plan.

Klaar om te beginnen?

Volgende stap

• De beste indexfondsen voor Nederlandse beginners — welke fondsen passen bij jou.
• Beleggen of sparen? — helpt je bepalen of beleggen nu al slim is.

Begrijp je de risico's en wil je een keer rustig oefenen? Vergelijk eerst de brokers in Beste broker voor beginners: hoe kies je? en kies de aanbieder die het beste bij jou past.